بهترین استراتژی اختیار خرید

استراتژی اختیار خرید پوشش‌یافته: با این استراتژی برنده بازار باشید.

یکی از بهترین استراتژی‌های معامله کوتاه‌مدت در قراردادهای اختیار معامله (آپشن) در بورس ایران، استراتژی اختیار خرید پوشش‌یافته (Covered Call) است. این استراتژی یکی از محبوب‌ترین و کم‌ریسک‌ترین گزینه‌ها برای معامله‌گران کوتاه‌مدت محسوب می‌شود، زیرا بر پایه دارایی واقعی (سهم پایه) بنا شده و با قوانین بورس اوراق بهادار تهران کاملاً سازگار است. در ادامه، این استراتژی را به طور کامل توضیح می‌دهم، از جمله: تعریف، نحوه اجرا، مزایا، معایب، ریسک‌ها، شرایط بازار مناسب، مثال عملی و نکات خاص برای بازار ایران.

زمان مطالعه: ۱۰ دقیقه

تعریف استراتژی Covered Call

این استراتژی شامل خرید و نگهداری سهم پایه (مانند سهام یک شرکت بورسی) و همزمان فروش یک قرارداد اختیار خرید (Call Option) بر روی همان سهم است. هدف اصلی، کسب درآمد اضافی از طریق دریافت پریمیوم (قیمت اختیار) است، در حالی که ریسک کاهش ارزش سهم پایه پوشش داده می‌شود. این استراتژی کوتاه‌مدت است (معمولاً با سررسید ۱ تا ۳ ماهه) و برای بازارهای خنثی (رنج) یا صعودی ملایم طراحی شده، جایی که انتظار رشد شدید قیمت سهم وجود ندارد.

• اختیار خرید (Call): قراردادی است که به خریدار اجازه می‌دهد سهم را با قیمت اعمال مشخص (Strike Price) بخرد، اما فروشنده (شما در این استراتژی) موظف به فروش سهم است اگر خریدار آن را اعمال کند.
• پوشش‌یافته: به این معنی که شما سهم پایه را واقعاً مالک هستید، نه اینکه فقط اختیار را بفروشید (که ریسک نامحدود دارد).

این استراتژی در بورس ایران بر روی نمادهای مجاز مانند سهام شرکت‌های بزرگ (مثل فارس، فولاد، شپنا) قابل اجرا است.

نحوه اجرای استراتژی (گام‌به‌گام)

۱. انتخاب سهم پایه: سهمی را انتخاب کنید که مالک آن هستید یا قصد خرید آن را دارید. سهم باید دارای قرارداد اختیار معامله فعال باشد (در بورس ایران، معمولاً سهام بزرگ مانند پتروشیمی‌ها، فلزات یا بانکی‌ها). مثلاً اگر ۱۰۰۰ سهم از “فارس” دارید (حداقل حجم یک قرارداد در ایران معمولاً ۱۰۰۰ سهم است).

۲. خرید سهم پایه: اگر هنوز مالک نیستید، سهم را بخرید. فرض کنید قیمت فعلی سهم ۲۰۰۰ تومان است.

۳. فروش اختیار خرید: یک قرارداد Call با قیمت اعمال برابر یا کمی بالاتر از قیمت فعلی سهم (مثلاً ۲۱۰۰ تومان) و سررسید کوتاه‌مدت (مثل ۲ ماه آینده) بفروشید. در ازای فروش، پریمیوم دریافت می‌کنید (مثلاً ۱۰۰ تومان به ازای هر سهم).

۴. نگهداری تا سررسید: موقعیت را تا سررسید نگه دارید. اگر قیمت سهم زیر قیمت اعمال بماند، اختیار اعمال نمی‌شود و پریمیوم سود شماست. اگر قیمت بالاتر برود، ممکن است اختیار اعمال شود و سهم را بفروشید (با سود از رشد قیمت + پریمیوم).

۵. خروج: اگر بازار تغییر کرد، می‌توانید اختیار را بازخرید کنید یا سهم را بفروشید.

در پنل معاملاتی کارگزاری (مانند مفید یا فارابی)، بخش “اختیار معامله” را انتخاب کنید و موقعیت را باز کنید. قوانین بورس ایران الزام می‌کند که برای فروش Call، سهم پایه را در پرتفوی داشته باشید (حاشیه اطمینان یا مارجین).

شرایط بازار مناسب برای اجرای استراتژی

• بازار خنثی (رنج): جایی که قیمت سهم نوسان کمی دارد و انتظار رشد شدید نیست (مثل دوره‌های ثبات بورس تهران پس از اصلاح).
• صعودی ملایم: اگر قیمت کمی رشد کند، سود بیشتری می‌برید.
• نوسان کم: Volatility پایین (در بورس ایران، چک کنید شاخص VIX یا نوسانات سهم).
• زمان‌بندی: نزدیک به گزارش‌های فصلی شرکت‌ها یا اخبار خنثی، برای سررسید کوتاه‌مدت (۱-۳ ماه).

این استراتژی برای معامله‌گران کوتاه‌مدت ایده‌آل است، زیرا نیاز به نظارت روزانه ندارد و می‌تواند در چند هفته سود بدهد.

مزایا

• درآمد اضافی: پریمیوم دریافتی بلافاصله سود است (مثل اجاره دادن سهم).
• کاهش ریسک: پریمیوم بخشی از زیان احتمالی کاهش قیمت سهم را پوشش می‌دهد.
• سود محدود اما مطمئن: حداکثر سود = پریمیوم + (قیمت اعمال – قیمت خرید سهم).
• سازگاری با ایران: ریسک پایین و نیاز به دارایی واقعی، با قوانین بورس (مانند محدودیت فروش بدون پوشش) سازگار است.
• سادگی: برای تازه‌کاران مناسب، بدون نیاز به پیش‌بینی دقیق جهت بازار.

معایب و ریسک‌ها

• سود محدود: اگر قیمت سهم خیلی رشد کند، سود بیشتر از دست می‌رود (چون مجبور به فروش با قیمت اعمال هستید).
• ریسک کاهش قیمت سهم: اگر قیمت سهم شدیداً افت کند، زیان از سهم پایه بیشتر از پریمیوم است (ریسک نامحدود از سمت سهم).
• فرصت از دست رفته: اگر بازار صعودی شدید باشد، نمی‌توانید از رشد کامل سهم سود ببرید.
• هزینه فرصت: سهم را قفل می‌کنید تا سررسید.
• ریسک اعمال: اگر اختیار اعمال شود، سهم را از دست می‌دهید.
• حداکثر زیان: نامحدود (از افت سهم)، اما در عمل با Stop-Loss مدیریت می‌شود.
• نکته ایران: نوسانات بورس تهران (مانند تحریم‌ها یا اخبار سیاسی) می‌تواند ریسک افت قیمت را افزایش دهد. همچنین، حجم معاملات آپشن در ایران کم است، پس نقدشوندگی پایین ممکن است مشکل‌ساز شود.

مثال عملی در بورس ایران

فرض کنید سهم “فارس” (پتروشیمی خلیج فارس) با قیمت فعلی ۲۰۰۰ تومان معامله می‌شود.

• شما ۱۰۰۰ سهم فارس می‌خرید (هزینه: ۲ میلیون تومان).
• یک قرارداد Call با قیمت اعمال ۲۱۰۰ تومان و سررسید ۲ ماهه می‌فروشید و پریمیوم ۱۰۰ تومان به ازای هر سهم دریافت می‌کنید (سود اولیه: ۱۰۰ هزار تومان).
• سناریو ۱ (خنثی): در سررسید، قیمت فارس ۲۰۵۰ تومان است. اختیار اعمال نمی‌شود → سود شما پریمیوم ۱۰۰ هزار تومان + هر سود جزئی از سهم.
• سناریو ۲ (صعودی ملایم): قیمت به ۲۲۰۰ تومان می‌رسد. اختیار اعمال می‌شود → سهم را با ۲۱۰۰ تومان می‌فروشید (سود از سهم: ۱۰۰ تومان/سهم = ۱۰۰ هزار تومان) + پریمیوم = کل سود ۲۰۰ هزار تومان.
• سناریو ۳ (نزولی): قیمت به ۱۸۰۰ تومان می‌افتد. اختیار اعمال نمی‌شود → زیان از سهم ۲۰۰ تومان/سهم (۲۰۰ هزار تومان) اما پریمیوم ۱۰۰ هزار تومان پوشش می‌دهد → زیان خالص ۱۰۰ هزار تومان.
• مدیریت ریسک: حد ضرر روی سهم بگذارید (مثل فروش اگر زیر ۱۹۰۰ تومان رفت).

در بورس ایران، حداقل حجم قرارداد ۱۰۰۰ سهم است و کارمزد حدود ۰.۵٪. چک کنید نماد آپشن فعال باشد (مثل “ضفارس” برای Call).

نکات کلیدی برای موفقیت در بورس ایران

• رعایت قوانین: در ایران، فروش Call بدون پوشش سهم پایه ممنوع است (برخلاف بازارهای جهانی). حاشیه اطمینان (مارجین) برای موقعیت‌ها الزامی است.
• ابزارهای کمکی: از سایت TSE یا کارگزاری برای چک قیمت‌ها و سررسیدها استفاده کنید. نوسانات بورس تهران بالا است، پس فقط ۱۰-۲۰٪ سرمایه را تخصیص دهید.
• آموزش و تمرین: ابتدا در حساب دمو کارگزاری تمرین کنید. دوره‌های آموزشی بورس کمک‌کننده است. ( بورس ، فارکس ، ارز دیجیتال ، پایتون مالی )
• مالیات و هزینه‌ها: سود آپشن مشمول مالیات بر درآمد (۱۰٪) است، اما پریمیوم دریافتی درآمد محسوب می‌شود.
• بهترین زمان: نزدیک به پایان ماه یا گزارش‌های فصلی، وقتی نوسان کم است.

—> این استراتژی یکی از ایمن‌ترین‌ها برای کوتاه‌مدت است و می‌تواند بازده ۵-۱۵٪ ماهانه بدهد، اما همیشه با تحلیل بنیادی و تکنیکال ترکیب کنید.

مثال عددی با سهم واقعی:

صنایع پتروشیمی خلیج فارس (نماد فارس)

برای این مثال، از داده‌های واقعی بورس تهران در تاریخ تقریبی ۲۰ فوریه ۲۰۲۶ (۱۴۰۴/۱۱/۳۰) استفاده می‌کنم. قیمت‌ها بر اساس جستجوهای اخیر (قیمت پایانی فارس ≈ ۱۰۸۵ تومان یا ۱۰٬۸۵۰ ریال) و قراردادهای اختیار معامله فعال روی این نماد (از سایت‌هایی مثل آپشن باز) انتخاب شده‌اند. فرض کنیم یک قرارداد استاندارد با حجم ۱۰۰۰ سهم (حداقل در بورس ایران).

فرضیات واقعی‌مانند:

• قیمت خرید سهم پایه (فارس): ۱۰۸۵ تومان (قیمت فعلی بازار).
• تعداد سهم: ۱۰۰۰ سهم (هزینه کل خرید: ۱٬۰۸۵٬۰۰۰ تومان).
• قرارداد اختیار خرید (Call): فروش یک Call با قیمت اعمال (Strike Price) ۱۱۰۰ تومان (کمی بالاتر از قیمت فعلی، رایج در بازار).
• سررسید: ۲ ماه آینده (مثل سررسیدهای واقعی فارس، مثلاً ۱۴۰۵/۰۲/۰۹).
• پریمیوم دریافتی (قیمت اختیار): ۵۰ تومان به ازای هر سهم (بر اساس نوسانات بازار و داده‌های واقعی، پریمیوم‌ها معمولاً ۲۰-۱۰۰ تومان هستند – اینجا فرضی اما واقع‌گرایانه).

گام‌های اجرا:

1. ۱۰۰۰ سهم فارس را به قیمت ۱۰۸۵ تومان بخرید (سرمایه اولیه: ۱٬۰۸۵٬۰۰۰ تومان).
2. یک قرارداد Call با قیمت اعمال ۱۱۰۰ تومان بفروشید و پریمیوم ۵۰ تومان/سهم دریافت کنید (درآمد اولیه: ۵۰٬۰۰۰ تومان).
3. موقعیت را تا سررسید نگه دارید.

محاسبات سود/زیان (بر اساس قیمت سهم در سررسید):

• نقطه سربه‌سر (Break-even): قیمت خرید سهم – پریمیوم = ۱۰۸۵ – ۵۰ = ۱۰۳۵ تومان. (اگر قیمت زیر این باشد، زیان شروع می‌شود).
• حداکثر سود: پریمیوم + (قیمت اعمال – قیمت خرید سهم) = ۵۰ + (۱۱۰۰ – ۱۰۸۵) = ۶۵ تومان/سهم (کل: ۶۵٬۰۰۰ تومان).
• حداکثر زیان: نامحدود (اگر قیمت سهم به صفر برسد، اما در عمل با حد ضرر مدیریت کنید).

سناریوهای مختلف:

1. سناریو خنثی/نزولی ملایم (قیمت سررسید: ۱۰۵۰ تومان):
   • اختیار اعمال نمی‌شود (چون زیر ۱۱۰۰ تومان است).
   • سود از پریمیوم: ۵۰ تومان/سهم = ۵۰٬۰۰۰ تومان.
   • زیان از سهم: ۱۰۸۵ – ۱۰۵۰ = ۳۵ تومان/سهم = -۳۵٬۰۰۰ تومان.
   • سود خالص: ۱۵٬۰۰۰ تومان (۱٫۴٪ بازده در ۲ ماه).
2. سناریو صعودی ملایم (قیمت سررسید: ۱۱۲۰ تومان):
   • اختیار اعمال می‌شود (خریدار سهم را با ۱۱۰۰ تومان می‌خرد).
   • سود از سهم: ۱۱۰۰ – ۱۰۸۵ = ۱۵ تومان/سهم = ۱۵٬۰۰۰ تومان.
   • سود از پریمیوم: ۵۰٬۰۰۰ تومان.
   • سود خالص: ۶۵٬۰۰۰ تومان (۶٪ بازده در ۲ ماه) – اما رشد بیشتر (بالای ۱۱۰۰) را از دست می‌دهید.
3. سناریو نزولی شدید (قیمت سررسید: ۱۰۰۰ تومان):
   • اختیار اعمال نمی‌شود.
   • سود از پریمیوم: ۵۰٬۰۰۰ تومان.
   • زیان از سهم: ۱۰۸۵ – ۱۰۰۰ = ۸۵ تومان/سهم = -۸۵٬۰۰۰ تومان.
   • زیان خالص: -۳۵٬۰۰۰ تومان (پریمیوم بخشی را پوشش داد).

نمودار سود/زیان (Payoff Diagram) توصیفی:

• زیر ۱۰۳۵ تومان: زیان افزایشی (خط مورب منفی).
• بین ۱۰۳۵ تا ۱۱۰۰ تومان: سود تدریجی از پریمیوم.
• بالای ۱۱۰۰ تومان: سود ثابت در ۶۵ تومان/سهم (خط افقی).

این مثال نشان می‌دهد چگونه Covered Call درآمد اضافی ایجاد می‌کند، اما سود را محدود می‌کند. در بورس ایران، همیشه چک کنید آپشن فعال باشد و کارمزد (حدود ۰.۵٪) را حساب کنید.

گردآوری: محمدعلی عرب پور